Słowa 6-literowe

Dawna miara objętości, zwłaszcza piwa, równa jednej ósmej beczki; nazwa pochodzi od niemieckiego Achtel, czyli ósma część. Tak nazywano też beczułkę o takiej pojemności.

Mityczny król Eginy, syn Zeusa i Eginy; po śmierci jeden z sędziów w Hadesie.

zwierzę z rodziny wielbłądowatych; także stop metali zwany nowym srebrem

Niewielkie księstwo w Pirenejach między Francją a Hiszpanią, a także jego stolica, po katalońsku Andorra la Vella; językiem urzędowym jest kataloński, a współksiążętami są prezydent Francji i biskup Urgell.

Państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Atlantykiem, ze stolicą w Luandzie; dawna kolonia portugalska, niepodległa od 1975 roku, bogata w ropę naftową i diamenty.

Stolica Turcji, położona w środkowej Anatolii; stolicą jest od 1923 roku, gdy Mustafa Kemal Atatürk przeniósł tu władze, i mieści jego mauzoleum Anıtkabir. Największym miastem kraju pozostaje Stambuł.

Metalowy uchwyt lub kołatka mocowana do drzwi, bramy albo kufra; także dawna sztaba wzmacniająca zamknięcie.

Dawna rosyjska miara długości równa 28 calom, czyli około 71 centymetrom, dzieląca się na 16 werszoków; trzy arszyny tworzyły sążeń, a miarą tą mierzono głównie tkaniny.

Stolica Kazachstanu, położona nad rzeką Iszym w północnej części kraju; siedzibą władz jest od 1997 roku, gdy zastąpiła Ałmaty, a w latach 2019–2022 nosiła nazwę Nur-Sułtan.

Przejścia na wyższe stanowiska lub stopnie; książkowo także starania o pozyskanie czyichś względów.

Wspólna nazwa włóknistych minerałów, które dawniej ceniono za niepalność i stosowano w eternicie, izolacjach i tkaninach ognioodpornych; ich pył wywołuje choroby płuc, dlatego w Polsce azbestu zakazano.

Biblijny prorok i wróżbita z Mezopotamii, syn Beora, którego król Moabu Balak wezwał, by przeklął Izraelitów; zamiast tego im pobłogosławił.

Prawy dopływ Odry w Wielkopolsce i na Dolnym Śląsku, płynący przez Milicz i Żmigród; dolina ze Stawami Milickimi, jednym z największych kompleksów stawów rybnych w Europie, to ostoja ptaków.

Ciemna, drobnoziarnista magmowa skała wylewna, powstająca z szybko zastygłej lawy; najpospolitsza skała dna oceanicznego, często tworzy regularne słupy. Głębinowym odpowiednikiem bazaltu jest gabro.

Państwo w Europie Zachodniej nad Morzem Północnym, ze stolicą w Brukseli; monarchia federalna z trzema językami urzędowymi – niderlandzkim, francuskim i niemieckim – siedziba głównych instytucji Unii Europejskiej i NATO.

Stolica i największe miasto Niemiec, położone nad Szprewą i Hawelą; w latach 1961–1989 podzielone murem berlińskim, a od zjednoczenia w 1990 roku ponownie stolica całego państwa.

Niska karta w talii, zwykle od dwójki do dziesiątki, bez figur i asa.

Śródlądowe państwo w Europie Środkowej, południowo-zachodni sąsiad Polski, ze stolicą w Pradze; samodzielne od 1993 roku po pokojowym rozpadzie Czechosłowacji, obejmuje Czechy właściwe, Morawy i część Śląska.

Waluta Gambii, dzieląca się na 100 bututów; wprowadzona w 1971 roku w miejsce funta gambijskiego i oznaczana kodem GMD.

Waluta obca lub należność w walucie obcej używana w rozliczeniach międzynarodowych, zwykle w liczbie mnogiej jako dewizy; także zasada lub hasło, którym ktoś się kieruje.

Stolica Saksonii we wschodnich Niemczech, położona nad Łabą; słynie z barokowego Zwingeru i kościoła Marii Panny, a w XVIII wieku była rezydencją Augusta II Mocnego, elektora saskiego i króla Polski.

Prawy dopływ Wisły w północnej Polsce, płynący między innymi przez Nowe Miasto Lubawskie, Brodnicę i Golub-Dobrzyń; uchodzi do Wisły w okolicy Torunia i jest popularnym szlakiem kajakowym.

Stolica i największe miasto Irlandii, położone u ujścia rzeki Liffey do Morza Irlandzkiego; słynie z Trinity College z Księgą z Kells i jest miastem Jamesa Joyce’a.

Stolica i największe miasto Armenii, jedno z najstarszych stale zamieszkanych miast świata, założone jako twierdza Erebuni w 782 roku p.n.e.; z miasta widać biblijną górę Ararat.

Dawna waluta Portugalii, zastąpiona przez euro w 2002 roku; nazwę escudo nosi również obecna waluta Republiki Zielonego Przylądka.

tytuł władcy starożytnego Egiptu; także dawna hazardowa gra karciana

Mityczny ptak odradzający się z popiołów; także niewielki gwiazdozbiór nieba południowego.

Krzew lub krzewinka z Ameryki Środkowej i Południowej o zwisających, dzwonkowatych kwiatach, uprawiana jako roślina ozdobna; także intensywny różowopurpurowy kolor.

Miasto nad Zatoką Gdańską, stolica województwa pomorskiego i część Trójmiasta; dawny hanzeatycki port, miejsce wybuchu II wojny światowej na Westerplatte i narodzin Solidarności.

Miasto portowe nad Zatoką Gdańską, część Trójmiasta; zbudowane w okresie międzywojennym jako polskie okno na świat, z modernistycznym śródmieściem uznanym za pomnik historii.

Grupa minerałów, z których najbardziej znane są ciemnoczerwone kamienie ozdobne; granaty czeskie zdobią tradycyjną biżuterię. Słowo oznacza też owoc granatowca, ciemnoniebieski kolor i pocisk.

Jasna, gruboziarnista magmowa skała głębinowa zbudowana głównie z kwarcu, skaleni i miki; bardzo twarda i odporna, używana na pomniki, nagrobki, schody i kostkę brukową. W Polsce wydobywa się ją m.in. koło Strzegomia.

Państwo w południowo-wschodniej Europie na Półwyspie Bałkańskim i licznych wyspach, ze stolicą w Atenach; kolebka demokracji i igrzysk olimpijskich, członek Unii Europejskiej.

Państwo na Zakaukaziu nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Tbilisi; kraina wysokiego Kaukazu z jedną z najstarszych tradycji winiarskich świata i własnym alfabetem. Gruzini nazywają swój kraj Sakartwelo.

Męskie imię pochodzenia germańskiego, noszone między innymi przez pisarza Henryka Sienkiewicza.

Przywódca bandy, szajki lub gromady rabusiów; słowo ma zabarwienie pejoratywne i bywa używane przenośnie wobec prowodyra złych czynów.

najsilniejsza figura szachowa; także dawny naczelny dowódca wojskowy

Rzeka na Bliskim Wschodzie, płynąca przez Jezioro Galilejskie do Morza Martwego; według Ewangelii w jej wodach Jan Chrzciciel ochrzcił Jezusa, a od niej pochodzi nazwa państwa Jordania.

Piąta od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, zaliczana do gazowych olbrzymów; także najwyższy bóg rzymski, władca nieba i piorunów, utożsamiany z Zeusem.

Rzymska bogini małżeństwa i macierzyństwa, żona Jowisza, utożsamiana z grecką Herą; wraz z Jowiszem i Minerwą tworzyła triadę kapitolińską.

W budynku: klatka schodowa, czyli wydzielona przestrzeń mieszcząca schody i podesty.

Przyrząd nawigacyjny wskazujący kierunki świata za pomocą igły magnetycznej; także niewielki gwiazdozbiór nieba południowego.

Twarde zakończenie palca u zwierząt kopytnych; także forma używana przez szewca do nadawania kształtu obuwiu.

Dawna polska miara objętości ciał sypkich, zwłaszcza zboża; korzec warszawski z XIX wieku liczył około 128 litrów, czyli 32 garnce.

Wszechświat, cała przestrzeń wraz z wypełniającą ją materią; w ogrodnictwie także onętek, jednoroczna roślina ozdobna o kwiatach w odcieniach różu, bieli i purpury.

Państwo na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Prisztinie, zamieszkane głównie przez Albańczyków; ogłosiło niepodległość od Serbii w 2008 roku i jest uznawane przez część państw świata, w tym Polskę.

Miasto w Wielkopolsce na południe od Poznania, nad Jeziorem Kórnickim; słynie z neogotyckiego zamku Działyńskich z Biblioteką Kórnicką i z Arboretum Kórnickiego.

Miasto nad Wisłą, stolica Małopolski i do przełomu XVI i XVII wieku stolica Polski; z Wawelem, Rynkiem Głównym i Starym Miastem, które w 1978 roku trafiło na pierwszą listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dawna miara objętości płynów i ciał sypkich, czwarta część garnca; w systemie nowopolskim równa 1 litrowi. Kwartę dzielono na cztery kwaterki; słowo oznaczało też naczynie o tej pojemności.

Stolica Wielkiej Brytanii i Anglii, położona nad Tamizą; jedno z największych miast Europy, z Pałacem Buckingham, Westminsterem, Tower i British Museum.

Stolica i największe miasto Angoli, port nad Oceanem Atlantyckim; założona przez Portugalczyków w XVI wieku jako São Paulo de Loanda.

Miasto nad Bystrzycą, stolica województwa lubelskiego i największy ośrodek miejski Polski położony na wschód od Wisły; znane z unii lubelskiej z 1569 roku.

Strunowy instrument szarpany o gruszkowatym korpusie; także niewielki gwiazdozbiór nieba północnego z jasną gwiazdą Wegą.

Duży ptak wodny o długiej szyi; także gwiazdozbiór nieba północnego z jasną gwiazdą Deneb, znany jako Krzyż Północy.

postać biblijna, biedak z przypowieści; także symbol człowieka ubogiego

Staw łączący ramię z przedramieniem; także dawna miara długości odpowiadająca odległości od łokcia do końca palców, używana zwłaszcza do mierzenia sukna. Łokieć nowopolski z 1819 roku liczył 57,6 cm.

Stolica i największe miasto Hiszpanii, położone w centrum Półwyspu Iberyjskiego nad rzeką Manzanares; słynie z Muzeum Prado i Pałacu Królewskiego.

Stolica i największe miasto Bahrajnu, wyspiarskiego królestwa w Zatoce Perskiej; leży na północnym krańcu głównej wyspy i jest ważnym ośrodkiem bankowości regionu.

Skała metamorficzna powstała z przeobrażonego wapienia lub dolomitu, zbudowana z kryształów kalcytu; łatwo się rzeźbi i poleruje. Słynny biały marmur kararyjski z Włoch posłużył m.in. do rzeźb Michała Anioła.

Księstwo i miasto-państwo nad Morzem Śródziemnym na Lazurowym Wybrzeżu, otoczone przez Francję; drugie najmniejsze państwo świata, rządzone przez dynastię Grimaldich, znane z kasyna w Monte Carlo i wyścigu Formuły 1.

Stolica i największe miasto Rosji, położone nad rzeką Moskwą; z Kremlem i placem Czerwonym wpisanymi na listę UNESCO oraz soborem Wasyla Błogosławionego. Tak samo nazywa się rzeka, nad którą leży miasto.

Rzeka we Francji, Luksemburgu i Niemczech, lewy dopływ Renu, do którego uchodzi w Koblencji; jej dolina słynie z winnic na stromych stokach i z miasta Trewir.

Miasto w południowych Włoszech nad Zatoką Neapolitańską, u stóp Wezuwiusza; stolica regionu Kampania i jedno z największych miast kraju, uważane za ojczyznę pizzy.

Zielona, bardzo zwięzła i wytrzymała skała ozdobna, odmiana amfibolu; razem z jadeitem nazywana żadem. W Chinach od tysięcy lat rzeźbi się z niej ozdoby, figurki i amulety.

Pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60, metal z grupy lantanowców zaliczany do metali ziem rzadkich; stosowany między innymi w bardzo silnych magnesach neodymowych.

Ósma i najdalsza planeta od Słońca, zaliczana do lodowych olbrzymów; także rzymski bóg mórz i wód, utożsamiany z Posejdonem.

Stolica i największe miasto Nigru, położone nad rzeką Niger w zachodniej części kraju; nazwy państwa i rzeki brzmią podobnie, ale Niger to nie sąsiednia Nigeria.

Państwo w Europie Środkowej, zachodni sąsiad Polski, ze stolicą w Berlinie; najludniejszy kraj Unii Europejskiej, republika federalna złożona z 16 krajów związkowych. Granicę z Polską wyznaczają Odra i Nysa Łużycka.

Pas materiału zakładany wokół części ciała albo na oczy; także element podtrzymujący lub ozdobny.

Cienki materiał wytwarzany głównie z włókien celulozowych, używany do pisania, drukowania i pakowania.

Ograniczone w czasie prawo wyłączne udzielane na rozwiązanie techniczne spełniające warunki wynalazku.

Najdłuższy lewy dopływ Wisły, płynący z Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej przez Sulejów, Tomaszów Mazowiecki i Warkę; na rzece powstał Zalew Sulejowski.

Narzędzie o chropowatej lub nacinanej powierzchni, służące do ścierania, wyrównywania i nadawania kształtu.

Planeta karłowata w Pasie Kuipera, do 2006 roku uznawana za dziewiątą planetę Układu Słonecznego; także rzymski bóg świata zmarłych, utożsamiany z Hadesem.

Rzeka na Pomorzu Zachodnim, prawy dopływ Odry; przepływa przez jezioro Miedwie, jedno z największych jezior Pomorza, i uchodzi do jeziora Dąbie w Szczecinie.

Państwo w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim, ze stolicą w Warszawie; graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją, a od 2004 roku należy do Unii Europejskiej.

Dawna miara sukna i płótna oznaczająca całą sztukę tkaniny zwiniętą w belę, tak jak schodziła z warsztatu tkackiego; jej długość liczono w łokciach i zależała od rodzaju sukna.

Lewy dopływ Warty, płynący przez Kalisz; w XIX wieku na jej odcinku przebiegała granica między zaborem pruskim a rosyjskim, a do Warty uchodzi w okolicy Pyzdr.

Bardzo lekka, porowata skała wulkaniczna, powstająca z lawy spienionej przez uchodzące gazy; pęcherzyki powietrza sprawiają, że unosi się na wodzie. Używana do ścierania zrogowaciałego naskórka.

Okrągły ornament architektoniczny, niekiedy w formie dekoracyjnego okna o promienistym układzie.

Niewielkie, gęsto zaludnione państwo w Afryce Środkowo-Wschodniej, ze stolicą w Kigali; nazywane krajem tysiąca wzgórz, w 1994 roku doświadczyło ludobójstwa Tutsi.

element blokujący lub łączący, którego znaczenie zależy od kontekstu

Szósta planeta od Słońca, gazowy olbrzym znany z rozbudowanego systemu pierścieni; także rzymski bóg rolnictwa i zasiewów, utożsamiany z greckim Kronosem.

Państwo na Bałkanach ze stolicą w Belgradzie, położone nad Dunajem, Sawą i Morawą; śródlądowy kraj, który w obecnym kształcie powstał po rozpadzie Jugosławii i rozdzieleniu z Czarnogórą w 2006 roku.

Ryba akwariowa z rodziny pielęgnicowatych o wysokim, bocznie spłaszczonym ciele i wydłużonych płetwach; w matematyce i fizyce także wielkość opisana jedną liczbą.

Najpospolitsza grupa minerałów skorupy ziemskiej, glinokrzemiany potasu, sodu lub wapnia; główny składnik granitu i wielu innych skał. Ortoklaz, jeden ze skaleni, wyznacza stopień 6 w skali Mohsa.

Stolica i największe miasto Macedonii Północnej, położone nad rzeką Wardar; w 1910 roku urodziła się tu Matka Teresa, a w 1963 roku miasto zniszczyło trzęsienie ziemi.

Rzeka na Pomorzu Środkowym, przepływająca przez Słupsk i uchodząca do Morza Bałtyckiego w Ustce; jej malowniczą dolinę chroni Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”.

Niewielki stół używany do podawania napojów, gier, pracy lub jako wyposażenie kawiarni i salonu.

Odmiana korundu, czyli tlenku glinu, najczęściej niebieska dzięki domieszkom żelaza i tytanu; tak nazywa się każdy szlachetny korund poza czerwonym rubinem. Ma twardość 9 w skali Mohsa.

Dziedzina twórczości artystycznej; także pojedynczy egzemplarz lub jednostka czegoś.

Wyspa we wschodniej Azji oraz państwo Republika Chińska ze stolicą w Tajpej, funkcjonujące niezależnie od Chińskiej Republiki Ludowej; ważny producent półprzewodników.

pierwiastek chemiczny, ciężki metal; także postać z mitologii greckiej

Stolica i największe miasto Albanii, położone w środkowej części kraju u podnóża góry Dajti; ośrodek polityczny i gospodarczy państwa, stolicą jest od 1920 roku.

Czworokąt mający parę boków równoległych; także przyrząd akrobatyczny zawieszony na linach.

Państwo leżące w Azji Mniejszej i na skrawku Półwyspu Bałkańskiego, ze stolicą w Ankarze; cieśniny Bosfor i Dardanele oddzielają jego europejską część od azjatyckiej, a największym miastem jest Stambuł.

Niebieskozielony, nieprzezroczysty minerał, uwodniony fosforan miedzi i glinu, dawniej zwany kalaitem; kamień ozdobny od tysiącleci, ceniony w Persji i u Azteków. Od niego pochodzi nazwa koloru turkusowego.

Skała osadowa zbudowana głównie z kalcytu, czyli węglanu wapnia, często ze szczątków muszli i organizmów morskich; surowiec do produkcji wapna i cementu. Wapienie budują m.in. Jurę Krakowsko-Częstochowską.

Stolica i największe miasto Austrii, położone nad Dunajem; dawna siedziba Habsburgów, słynąca z pałacu Schönbrunn, katedry św. Szczepana i opery. W 1683 roku pod Wiedniem zwyciężył Jan III Sobieski.

Prawy dopływ Wisły na Lubelszczyźnie, wypływający na Roztoczu; płynie przez Krasnystaw i Łęczną, a do Wisły uchodzi w Dęblinie. Ma około 300 km długości.

Państwo w południowej Europie na Półwyspie Apenińskim, Sycylii i Sardynii, ze stolicą w Rzymie; w jego granicach leżą enklawy Watykan i San Marino.

Gwiazdozbiór nieba północnego, którego najjaśniejszą gwiazdą jest Arktur; dawniej także pasterz lub poganiacz wołów.

Nadwieszona, nieoparta na gruncie część budynku, która wystaje z elewacji i powiększa wnętrze.

Metal o symbolu Fe i liczbie atomowej 26, główny składnik stali i żeliwa; jeden z najpowszechniejszych pierwiastków skorupy ziemskiej, niezbędny też w hemoglobinie krwi.

Materiał konstrukcyjny z betonu wzmocnionego stalowymi prętami lub siatką zbrojeniową.