Stolice świata w krzyżówkach – Azja, Afryka, Ameryka i Oceania

Stolice państw europejskich i państw z pogranicza Europy i Azji, takich jak Turcja, Gruzja czy Kazachstan, omawia osobna ściąga. Tutaj znajdziesz pozostałe kontynenty. Tabele obejmują państwa, których stolice najczęściej pojawiają się w krzyżówkach, a nie wszystkie państwa świata.

Krzyżówki posługują się polskimi nazwami, czyli egzonimami: PEKIN zamiast Beijing, WASZYNGTON zamiast Washington, MEKSYK zamiast Ciudad de México. Liczba liter w tabelach dotyczy właśnie polskiej formy i nie obejmuje spacji ani dywizów, więc PORT-AU-PRINCE zajmuje dwanaście pól, a NOWE DELHI — dziewięć.

Polskie i obce znaki diakrytyczne liczą się jak zwykłe litery. W diagramach bez ogonków i akcentów wpisuje się zwykle ABUDZA, LOME czy BRASILIA, ale długość odpowiedzi się nie zmienia.

Azja to największa grupa stolic, a wiele z nich ma krótkie nazwy, które często wracają w krzyżówkach: DOHA, MALE, SANA i SEUL mają po cztery litery, a KABUL, PEKIN, RIJAD i TOKIO — po pięć. Przy podpowiedziach o Bliskim Wschodzie zwróć uwagę, czy chodzi o stolicę, czy o największe miasto: w Zjednoczonych Emiratach Arabskich stolicą jest ABU ZABI, a nie Dubaj.

Afrykańskie stolice często mają polską pisownię, która różni się od angielskiej lub francuskiej: ABUDŻA (ang. Abuja), WAGADUGU (fr. Ouagadougou), NDŻAMENA (fr. N’Djamena) czy JAMUSUKRO (fr. Yamoussoukro). Liczba liter w krzyżówce dotyczy zawsze formy polskiej, dlatego WAGADUGU ma osiem liter, choć francuski zapis jest dłuższy.

Dwie stolice leżą naprzeciw siebie, po obu stronach rzeki Kongo: KINSZASA jest stolicą Demokratycznej Republiki Konga, a BRAZZAVILLE — Republiki Konga. W podpowiedziach o państwie „Kongo” warto więc sprawdzić, o które z dwóch państw chodzi.

W Ameryce Łacińskiej kilka stolic nosi tę samą nazwę co państwo: MEKSYK, GWATEMALA i PANAMA. Inne powtarzają imiona świętych, co łatwo pomylić: SAN JOSÉ to stolica Kostaryki, SAN SALVADOR — Salwadoru, SANTIAGO — Chile, a SANTO DOMINGO — Dominikany. Stolicą Stanów Zjednoczonych jest WASZYNGTON, położony nad rzeką Potomak, a nie Nowy Jork.

W Oceanii najczęściej pytane są stolice Australii i Nowej Zelandii. CANBERRA powstała jako miasto planowane, wybrane na stolicę jako kompromis między Sydney a Melbourne, a WELLINGTON leży na południowym krańcu Wyspy Północnej, choć największym miastem kraju jest Auckland. Krótkie nazwy stolic wyspiarskich państw, takie jak APIA i SUVA, pasują do czteroliterowych pól.

Najczęstszy błąd przy podpowiedziach o stolicach to wpisanie najbardziej znanego miasta kraju. W wielu państwach stolicą jest miasto mniejsze, a czasem specjalnie zbudowane, by odciążyć dawną metropolię albo pogodzić rywalizujące regiony. Tabela zestawia stolice z miastami, z którymi są najczęściej mylone.

Część tych pomyłek ma historyczne uzasadnienie, bo mylone miasto było kiedyś stolicą: Rio de Janeiro do 1960 roku, Lagos do 1991 roku, a Karaczi do 1959 roku. W takich przypadkach podpowiedź „dawna stolica Brazylii” czy „dawna stolica Nigerii” prowadzi właśnie do tych miast.

Niektóre państwa mają więcej niż jedną stolicę. Republika Południowej Afryki dzieli jej funkcje między trzy miasta: PRETORIA jest siedzibą rządu, Kapsztad — parlamentu, a Bloemfontein pełni funkcję stolicy sądowniczej. W Boliwii konstytucyjną stolicą jest SUCRE, ale rząd i parlament urzędują w La Paz. Benin ma stolicę w PORTO NOVO i siedzibę rządu w Kotonu, a w Malezji obok stolicy, KUALA LUMPUR, działa centrum administracyjne Putrajaya.

Kilka państw przeniosło stolicę w ostatnich dekadach. Brazylia przeniosła ją z Rio de Janeiro do zbudowanej od podstaw BRASÍLII w 1960 roku, Nigeria z Lagos do ABUDŻY w 1991 roku, a Mjanma z Rangunu do nowo wybudowanego Naypyidaw w 2005 roku. Burundi uznało GITEGĘ za stolicę polityczną w 2019 roku, a Indonezja buduje na Borneo nową stolicę, Nusantarę, choć w krzyżówkach stolicą tego kraju pozostaje DŻAKARTA.

Uważaj też na stolice o nazwie podobnej do nazwy państwa: ALGIER i Algieria, TUNIS i Tunezja, DŻIBUTI i Dżibuti, KUWEJT i Kuwejt. Zwykle rozstrzyga liczba liter, ale BRASÍLIA i BRAZYLIA mają po osiem liter, więc wtedy decydują litery z krzyżowań: nazwę stolicy pisze się przez S, a państwa — przez Z.

Najpierw ustal państwo i kontynent, a potem sprawdź w tabeli wszystkie stolice o danej długości. Przy podpowiedzi „stolica afrykańskiego państwa, 6 liter” kandydatów jest kilkanaście, między innymi ABUDŻA, BAMAKO, DODOMA, LUANDA i NIAMEY, więc o wyborze decydują litery z krzyżowań. Gdy pola się nie zgadzają, sprawdź, czy autor nie oczekuje formy odmienionej, na przykład KAIRU w podpowiedzi „ze stolicy Egiptu”.