Waluty świata w krzyżówkach – nazwy, drobne monety i liczba liter

Podpowiedź walutowa ma zwykle jedną z kilku form: „waluta Peru”, „jednostka monetarna Ghany”, „pieniądz w Japonii”, „drobna moneta czeska”, „dawna waluta Hiszpanii”. Pierwsze trzy prowadzą do nazwy waluty, czwarta do monety zdawkowej, czyli setnej części waluty, a piąta do waluty, która wyszła z obiegu.

Odpowiedzią jest sama nazwa, bez przymiotnika: RUPIA, a nie rupia indyjska; DINAR, a nie dinar iracki. Przymiotnik wskazuje państwo, ale do diagramu go nie wpisujesz. Wyjątkiem są nazwy złożone, jak MARKA ZAMIENNA w Bośni i Hercegowinie; w podpowiedzi o tym państwie odpowiedzią może być też samo słowo MARKA, a rozstrzyga liczba pól.

Nazwy walut zapisuj po polsku, tak jak w polskich tabelach kursów: JEN, JUAN, BAT, SZEKEL, HRYWNA. Formy angielskie i lokalne, takie jak yen czy shekel, nie są właściwą odpowiedzią w polskiej krzyżówce.

W Europie rozstrzyga najczęściej to, czy państwo należy do strefy euro. Od 1 stycznia 2026 roku euro jest walutą 21 państw Unii Europejskiej — ostatnio przyjęła je Bułgaria. Polska, Czechy, Węgry, Rumunia, Szwecja i Dania zachowały własne waluty. Euro używają też państwa spoza Unii, na przykład Czarnogóra, Kosowo, Andora, Monako, San Marino i Watykan.

Starsze krzyżówki mogą jeszcze podawać „waluta Bułgarii” jako LEW albo „waluta Chorwacji” jako KUNA. Dziś obie odpowiedzi są poprawne tylko z dopiskiem „dawna” — więcej o nich w sekcji o walutach sprzed euro.

Azja daje najwięcej krótkich, nietypowych nazw: JEN, WON, BAT, KIP, SUM, SOM. Uważaj na pary podobnych słów: SUM to waluta Uzbekistanu, a SOM — Kirgistanu; RIEL to waluta Kambodży, a RIAL — Iranu i kilku państw Zatoki Perskiej. Waluta Chin nazywa się oficjalnie renminbi, ale w podpowiedziach chodzi zwykle o jej jednostkę, czyli JUANA.

Waluty Bliskiego Wschodu, takie jak dinar, rial i dirham, powtarzają się w wielu państwach, dlatego zebrano je w osobnej tabeli nazw wspólnych.

W Afryce wiele państw zachowało nazwy z okresu kolonialnego — frank, funt, szyling, escudo — ale część wprowadziła nazwy z języków lokalnych. Tak powstały CEDI w Ghanie, NAIRA w Nigerii i PULA w Botswanie; pula w języku setswana znaczy „deszcz”. ESCUDO to dziś waluta Republiki Zielonego Przylądka, a dawniej także Portugalii.

Tabela obejmuje waluty o nazwach niepowtarzalnych. Franki, funty, szylingi, dinary i kwacha afrykańskich państw są w zestawieniu nazw wspólnych.

W Ameryce Łacińskiej waluty często noszą imiona postaci historycznych: BOLIWAR i BOLIVIANO od Simóna Bolívara, BALBOA od odkrywcy Vasca Núñeza de Balboa, COLON od Krzysztofa Kolumba, LEMPIRA od wodza Indian z Hondurasu, CORDOBA od konkwistadora Francisca Hernándeza de Córdoby. QUETZAL to nazwa ptaka, który jest symbolem Gwatemali.

Ekwador i Salwador jako waluty używają dolara amerykańskiego, a nazwę PESO noszą waluty siedmiu państw Ameryki Łacińskiej oraz Filipin. W Oceanii obok dolarów australijskiego i nowozelandzkiego występują krótkie nazwy KINA, TALA i VATU.

Najwięcej trudności sprawiają nazwy wspólne dla kilku państw. Podpowiedzi „waluta Iraku” i „waluta Tunezji” mają tę samą odpowiedź — DINAR — a „waluta Kuby” i „waluta Filipin” prowadzą do PESO. Ta tabela pozwala trafić nawet wtedy, gdy nie pamiętasz waluty konkretnego państwa: w świecie arabskim sprawdź najpierw DINAR, RIAL i DIRHAM, w Ameryce Łacińskiej — PESO, a w Afryce Wschodniej — SZYLING.

Podpowiedź z „drobną monetą” albo „monetą zdawkową” pyta o setną część waluty. Kilka nazw ma wspólny łaciński rdzeń centum, czyli sto: CENT, CENTYM i CENTAVO. Skandynawskie ÖRE ma trzy litery, bo Ö zajmuje jedno pole; w Danii i Norwegii pisze się je jako øre.

Dopisek wskazuje państwo, a tabela — walutę, której częścią jest moneta. „Drobna moneta czeska” to HALERZ, „węgierska” — FILLER, a „rumuńska” — BAN.

Waluty zastąpione przez euro to osobna, częsta grupa podpowiedzi: „dawna waluta Hiszpanii” to PESETA, a „waluta Grecji przed euro” — DRACHMA. Rok w tabeli oznacza przyjęcie euro jako waluty. Pierwsze jedenaście państw przyjęło euro w rozliczeniach bezgotówkowych w 1999 roku, a monety i banknoty weszły do obiegu w 2002 roku, dlatego część źródeł podaje ten drugi rok.

Kilka nazw powtarza się w różnych państwach: FRANK był walutą Francji, Belgii i Luksemburga, a KORONA — Słowacji i Estonii. Przy podpowiedzi „dawna waluta” sprawdź więc najpierw, o jakie państwo chodzi.

Monety historyczne pojawiają się w podpowiedziach z mitologii, Biblii i historii Polski. „Moneta dla Charona” to OBOL, który według greckich wierzeń dawano zmarłemu jako opłatę za przewóz przez rzekę podziemia. „Moneta Judasza” to SREBRNIK. DUKAT, FLOREN, LUIDOR i DUBLON to złote monety nowożytnej Europy, a od nazwy srebrnego TALARA pochodzi słowo dolar.

Wiele nazw walut to zwykłe słowa albo nazwy własne, więc ta sama odpowiedź pasuje do różnych podpowiedzi. SOL to waluta Peru, nuta i rzymski bóg Słońca. LIT to dawna waluta Litwy i pierwiastek chemiczny. LEW to dawna waluta Bułgarii i drapieżny kot. KORONA, MARKA, FUNT i FRANK mają też znaczenia pospolite, a REAL był również dawną monetą hiszpańską i portugalską.

Najciekawszą pułapką jest SUCRE: to stolica Boliwii, a do 2000 roku także waluta Ekwadoru. Obie nazwy upamiętniają Antonia José de Sucre, jednego z przywódców walk o niepodległość Ameryki Południowej.

Najpierw ustal rodzaj podpowiedzi: waluta, moneta zdawkowa czy dawny pieniądz. Potem znajdź państwo w tabeli kontynentu, a jeśli go tam nie ma — w zestawieniu nazw wspólnych. Przy państwach strefy euro sprawdź, czy podpowiedź nie pyta o walutę sprzed euro. Na końcu porównaj długość i litery z krzyżowań; gdy pasuje kilka nazw, wpisz znane litery w wyszukiwarce.